# Gdzie i czym szukać takich danych

Mapa realnych źródeł do tematu „Poznański Czerwiec 1956" — i szerzej: jak doktorant
buduje własny korpus źródłowy. Dzielimy na **darmowe** i **płatne / za dostępem**.
Przy każdym: co tam znajdziesz, jak szukać, na co uważać (licencje).

> Ten korpus zbudowano metodą **hybrydową**: fakty i liczby z poniższych źródeł +
> celowo zniekształcone rekonstrukcje do ćwiczeń. Tu znajdziesz prawdziwe materiały.

## Darmowe / otwarte

| Źródło | Adres | Co znajdziesz | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Wikipedia (PL) | pl.wikipedia.org → „Poznański Czerwiec" | przebieg wydarzeń, liczby, bibliografia, przypisy do źródeł | tekst na licencji CC BY-SA — można cytować z atrybucją; traktuj jako punkt wyjścia, nie źródło ostateczne |
| IPN | ipn.gov.pl, przystanekhistoria.pl | opracowania, ustalenia śledztwa OKŚZpNP, materiały edukacyjne, fotografie | najlepsze źródło liczb i ustaleń prawnych |
| Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa | wbc.poznan.pl | zdigitalizowana prasa wielkopolska (Głos Wielkopolski, Gazeta Poznańska), druki | prasa z 1956 może być **wciąż pod prawem autorskim** (ochrona do 70 lat) — sprawdzaj status |
| POLONA | polona.pl (Biblioteka Narodowa) | skany prasy, druków, fotografii ogólnopolskich | duża część w domenie publicznej; filtruj po prawach |
| Szukaj w Archiwach | szukajwarchiwach.gov.pl (NDAP) | zespoły archiwalne, akta UB/MO, akta procesowe, skany | wyszukiwanie po zespole/sygnaturze; część zdigitalizowana |
| Narodowe Archiwum Cyfrowe | nac.gov.pl | fotografie reporterskie z epoki | sprawdzaj prawa do zdjęć |
| Muzeum Powstania Poznańskiego — Czerwiec 1956 | (oddz. Wielkopolskiego Muzeum Niepodległości) | relacje świadków, eksponaty, kalendarium | dobry punkt kontaktu po relacje mówione |
| Encyklopedia Solidarności | encysol.pl | biogramy, kontekst opozycji | |
| ISAP / Sejm | isap.sejm.gov.pl | akty prawne epoki, konteksty procesów | |
| Google Books / Scholar | books.google.com, scholar.google.com | monografie, artykuły; część w domenie publicznej | filtruj po dostępności pełnego tekstu |

## Płatne / za dostępem (zwykle przez bibliotekę uczelni)

| Źródło | Co znajdziesz | Uwagi |
|---|---|---|
| CEEOL | czasopisma humanistyczne Europy Środkowo-Wschodniej (dużo PL) | często bezpłatnie przez VPN/proxy uczelni |
| JSTOR / EBSCO / ProQuest / Scopus | artykuły naukowe, recenzje, bibliometria | dostęp instytucjonalny |
| Komercyjne archiwa prasowe | pełne roczniki gazet (skany) | licencja komercyjna; cytowanie ograniczone |
| Serwisy genealogiczne (MyHeritage, Ancestry) | księgi, akta osobowe (kontekst ofiar/uczestników) | płatne; uważaj na RODO przy osobach żyjących |
| Statista | gotowe zestawienia statystyczne (kontekst gospodarczy PRL) | abonament |

## Jak szukać (praktyka)

- **Zacznij od Wikipedii** → zjedź do sekcji „Przypisy" i „Bibliografia" → tam są realne źródła.
- **Frazy**: „Poznański Czerwiec", „Czarny Czwartek 1956", „wypadki poznańskie", „ZISPO strajk 1956",
  „proces dziewięciu Poznań", po angielsku: „Poznań June 1956", „Poznań 1956 uprising".
- **W archiwach** szukaj po instytucji-twórcy akt (WUBP, KW MO, sąd) i po dacie.
- **Prawa autorskie**: dla tekstów z 1956 zakładaj ochronę do 70 lat po śmierci autora — do warsztatu
  używaj parafraz/rekonstrukcji albo materiałów oznaczonych jako domena publiczna / CC.
- **RODO**: relacje świadków bywają objęte ochroną danych — anonimizuj przed publikacją (use-case #9).